Toen wij voor het eerst een hormoonzalf voor Jette kregen voorgeschreven, vond ik dat eerlijk gezegd best spannend. Niet omdat onze huisarts iets verkeerd uitlegde, maar omdat ik thuis direct op internet ging zoeken. Ik kwam verhalen tegen over een dunne huid, hormoonverslaving, Topical Steroid Withdrawal (TSW), groeiachterstanden en blijvende schade. Hoe meer ik las, hoe banger ik werd om überhaupt te beginnen.
Achteraf begrijp ik die angst nog steeds. Tegelijkertijd heb ik geleerd dat de werkelijkheid vaak veel genuanceerder is dan de verhalen die je online tegenkomt. Daarom schrijf ik dit artikel. Niet om hormoonzalven goed of slecht te praten, maar om uit te leggen welke bijwerkingen daadwerkelijk bekend zijn, hoe vaak ze voorkomen en wanneer het risico groter wordt. Zowel voor kinderen als voor volwassenen.
Wanneer ontstaan bijwerkingen?
Hormoonzalven worden al tientallen jaren gebruikt voor de behandeling van eczeem en behoren wereldwijd tot de standaardtherapie. Net als ieder geneesmiddel kunnen ook hormoonzalven bijwerkingen geven. Gelukkig blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat deze bij correct gebruik relatief weinig voorkomen.
De kans op bijwerkingen hangt onder andere af van de sterkte van de zalf, hoe lang je deze gebruikt, hoeveel je smeert, op welke plek van het lichaam en of je het behandeladvies goed opvolgt. Daarom schrijft een arts niet zomaar een willekeurige hormoonzalf voor. De behandeling wordt afgestemd op jouw huid en de ernst van het eczeem.
Een dunner wordende huid
De bekendste bijwerking is huidverdunning, ook wel huidatrofie genoemd. Vooral bij langdurig gebruik van sterke hormoonzalven kan de huid dunner worden. Hierdoor kunnen kleine bloedvaatjes zichtbaar worden en voelt de huid kwetsbaarder aan.
Gelukkig komt dit bij correct gebruik van zwakke of middelsterke hormoonzalven weinig voor. Bovendien blijkt uit onderzoek dat de huid zich vaak weer kan herstellen wanneer de behandeling wordt aangepast.
Striae en huidverkleuring
Bij langdurig gebruik van sterke hormoonzalven kunnen striae ontstaan, vooral op plekken waar de huid veel wordt uitgerekt, zoals de liezen, oksels of de binnenkant van de bovenbenen.
Sommige mensen merken ook dat de huid tijdelijk lichter of juist donkerder lijkt. Dit wordt lang niet altijd veroorzaakt door de hormoonzalf zelf. Vaak verandert de huidskleur juist doordat de ontsteking verdwijnt en de huid langzaam herstelt.
Meer kans op huidinfecties
Hormoonzalven remmen plaatselijk de ontstekingsreactie van de huid. Daardoor kan de huid iets gevoeliger worden voor bacteriën, schimmels of virussen. Dit komt vooral voor wanneer sterke hormoonzalven langdurig worden gebruikt. Bij eczeem is het daarom belangrijk om alert te blijven op tekenen van een huidinfectie, zoals pus, gele korstjes of snel toenemende roodheid.
Kunnen kinderen er minder goed door groeien?
Dit is misschien wel één van de grootste zorgen van ouders.
Gelukkig is daar goed onderzoek naar gedaan. Bij normaal gebruik van hormoonzalven is er nauwelijks bewijs dat kinderen hierdoor minder groeien. Alleen wanneer zeer sterke hormoonzalven langdurig op grote delen van het lichaam worden gebruikt, kan een kleine hoeveelheid via de huid in de bloedbaan terechtkomen.
Juist daarom kiezen artsen bij jonge kinderen meestal eerst voor een milde hormoonzalf, zoals Hydrocortison, en wordt de behandeling regelmatig geëvalueerd.
Hoe zit het met TSW?
De afgelopen jaren is er veel aandacht gekomen voor Topical Steroid Withdrawal (TSW). Dit is een mogelijke reactie die bij sommige mensen kan ontstaan na langdurig gebruik van vooral sterke hormoonzalven, gevolgd door abrupt stoppen.
Hoewel TSW steeds meer erkenning krijgt, is er wetenschappelijk nog veel onduidelijk. Wel is er een belangrijke stap gezet: in 2026 kreeg TSW een eigen ICD-11-code van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Hierdoor kan de aandoening internationaal officieel worden geregistreerd. Tegelijkertijd bestaan er nog geen wereldwijd geaccepteerde diagnostische criteria en wordt er volop onderzoek gedaan naar de oorzaak en behandeling.
Wil je hier meer over weten? Lees dan ook ons artikel ‘TSW in 2026: wat de wetenschap nu wél en niet weet‘.
Waarom abrupt stoppen vaak geen goed idee is
Veel mensen stoppen met hormoonzalf zodra de huid rustig lijkt. Dat klinkt logisch, maar kan ervoor zorgen dat het eczeem snel weer terugkomt. Dat betekent lang niet altijd dat er sprake is van TSW. Vaak is het simpelweg de oorspronkelijke ontsteking die weer actief wordt.
Daarom adviseren dermatologen regelmatig om hormoonzalven geleidelijk af te bouwen wanneer de huid voldoende hersteld is.
In ons artikel ‘Acuut stoppen met hormoonzalf: de gevolgen en waarom afbouwen belangrijk is’ leggen we uitgebreid uit waarom dit vaak een betere keuze is dan in één keer stoppen.
Onze ervaring
Ook wij hebben lang getwijfeld voordat we begonnen met hormoonzalf. Ik was vooral bang voor de mogelijke bijwerkingen die ik online tegenkwam. Achteraf besef ik dat ik veel minder stil stond bij de gevolgen van onbehandeld eczeem.
Jette had voortdurend jeuk, sliep slecht, kon nauwelijks douchen zonder direct te gaan krabben en haar ontwikkeling leek tijdelijk stil te staan. Ze wilde het liefst de hele dag tegen ons aan staan omdat dat haar nog een beetje verlichting gaf.
Pas toen we uiteindelijk begonnen met hormoonzalf zagen we langzaam weer een vrolijk meisje terug. Ze durfde weer onder de douche te spelen, kreeg weer energie en ging eindelijk weer op avontuur, zoals een peuter hoort te doen. Dat betekende niet dat alle problemen direct verdwenen, maar het gaf haar lichaam eindelijk de rust om te herstellen.
Onze volledige verhaal lees je in het artikel over onze ervaring met hormoonzalf bij eczeem.
Kun je uiteindelijk weer zonder hormoonzalf?
Dat verschilt per persoon. Sommige mensen gebruiken hormoonzalven alleen tijdens opvlammingen, terwijl anderen een onderhoudsbehandeling nodig hebben. Bij ons werd het gebruik na verloop van tijd steeds minder en gingen we steeds vaker over op ondersteunende huidverzorging, zoals glycerine, lanoline, vaseline en probiotica.
Dat betekent niet dat natuurlijke producten hormoonzalven vervangen. Voor veel mensen blijven hormoonzalven een belangrijk onderdeel van de behandeling. Wel kan de behandeling veranderen naarmate de huid rustiger wordt.
In ons artikel ‘Onze overgang van hormoonzalf naar natuurlijkere alternatieven’ lees je welke keuzes wij daarin hebben gemaakt en welke producten voor ons prettig werkten.
Laat angst niet de enige raadgever zijn
Misschien is dit wel de belangrijkste boodschap die ik wil meegeven.
Ik begrijp de angst voor hormoonzalven. Ik heb die zelf ook gehad. Maar achteraf heb ik geleerd dat onbehandeld eczeem óók gevolgen kan hebben. Niet alleen voor de huid, maar ook voor de slaap, de ontwikkeling van een kind, het zelfvertrouwen en de kwaliteit van leven.
Lees daarom betrouwbare informatie, bespreek je zorgen met je huisarts of dermatoloog en maak samen een keuze die past bij jouw situatie. Iedere huid is anders en daarom bestaat er ook niet één behandeling die voor iedereen werkt.
Disclaimer: De informatie op EczeemSamen is gebaseerd op persoonlijke ervaringen en algemene informatie. Wij zijn geen artsen en de inhoud is geen medisch advies. Sommige links op deze website zijn affiliate links waarmee wij de website kunnen onderhouden.